Witte vlekken op je glazen, een grauwe rand in de wasbak en een waterkoker met een dikke laag kalk. In veel Nederlandse huishoudens hoort dat er gewoon bij, want het kraanwater bevat calcium en magnesium. Een waterontharder haalt die mineralen uit het water voordat het je huis binnenkomt. Het aanbod is groot en de verschillen tussen toestellen zijn behoorlijk. Daarom is het handig om te weten waar je op moet letten.
Hoe hard is jouw kraanwater?
Waterhardheid wordt uitgedrukt in Duitse graden, afgekort als °dH. Nederlands kraanwater zit gemiddeld rond de 8 °dH. Dat geldt als gemiddeld hard. Per regio verschilt het flink, want in het oosten en zuiden van het land ligt de hardheid vaak hoger dan in het westen. Je drinkwaterbedrijf publiceert de waarde per postcode, dus je kunt dit in een minuut opzoeken.
Die waarde zegt meteen iets over de winst die je kunt halen. Zit je rond de 4 °dH, dan merk je nauwelijks kalkaanslag en heeft een ontharder weinig toegevoegde waarde. Zit je boven de 10 °dH, dan zie je het verschil in de badkamer al binnen een paar weken terug.
Waarom ionenuitwisseling werkt en een magneet niet
Een serieuze waterontharder werkt met ionenuitwisseling. Het water stroomt langs harsbolletjes waar calcium en magnesium aan blijven kleven. In ruil daarvoor komen natriumionen in het water. Als de hars vol zit, spoelt het toestel zichzelf schoon met een mengsel van water en zout. De kalk verdwijnt via de afvoer.
Er zijn ook goedkopere apparaatjes die zonder zout en zonder stroom hetzelfde beloven. Of een waterontharder magneet echt kalk uit je water haalt, is meerdere keren onderzocht, onder andere door de Duitse consumentenbond en door het Amerikaanse ministerie van defensie. De uitkomst is elke keer hetzelfde, want de hardheid van het water verandert niet. In 2021 oordeelde de rechtbank in Amsterdam zelfs dat zulke apparaten geen waterontharder mogen worden genoemd.
Welk toestel past bij je huishouden?
Er bestaat geen model dat voor elk huis het beste uitpakt. Vergelijkingen die de vraag beantwoorden wat is de beste waterontharder wegen daarom altijd je waterverbruik, je gezinsgrootte en de beschikbare ruimte mee. Een alleenstaande in een appartement heeft iets anders nodig dan een gezin van vijf met twee badkamers.
Loop voor je koopt de volgende punten na.
- Je jaarlijkse waterverbruik, dat staat op de afrekening van je waterbedrijf
- Het aantal harstanks, want met twee tanks heb je ook tijdens het spoelen zacht water
- De grootte van het zoutreservoir, dat bepaalt hoe vaak je moet bijvullen
- De ruimte op de plek waar je watermeter zit
- Keurmerken en garantie, waarbij KIWA de gangbare certificering is voor drinkwatertoestellen
Waar komt het toestel te staan?
Een waterontharder hoort bij de hoofdaansluiting van je water, dus vlak bij de watermeter. In de praktijk komt hij daarom in de meterkast, de kelder, de kruipruimte of bij een waterput terecht. Bij Van Meerendonk Waterontharders zien ze dat de meterkast het vaakst gekozen wordt, simpelweg omdat het apparaat daar uit het zicht staat en je er toch makkelijk bij kunt om zout bij te vullen.
Meet die ruimte op voordat je iets besluit. Sommige compacte modellen laten zich in twee delen plaatsen, met het zoutreservoir op een andere plek dan het toestel zelf. Vaak geldt daarbij een maximale afstand van ongeveer drie meter. Ook een afvoer is nodig, want het spoelwater met kalk moet ergens naartoe.
Een keuze die je jaren meegaat
Een waterontharder koop je niet elk jaar opnieuw. Begin daarom bij de hardheid van je kraanwater en bij je verbruik, en kies dan een toestel dat daarop is afgestemd. Vraag bij twijfel een berekening op basis van je eigen situatie, want dat voorkomt dat je een toestel neemt dat te vaak spoelt of juist veel te ruim is voor je huishouden.